ત્રીજી ફેબ્રુઆરી

સવાર તો રોજ પડે છે
રાત તો રોજ ઢળે છે
તારીખિયું તો રોજ ફરે છે ...

પણ, રોજ
મ્હેંદી રંગાતી નથી
ચૂડીઓ રણકતી નથી
માંડવો બંધાતો નથી
શરણઇ સંભળાતી નથી ...

રોજ અને આજ:
તફાવત માત્ર તું!

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

આજ અને કાલ

ઝાકળના જામમાં મેં આંગળી ઝબોળી
ત્યાં કિરણાંની સાંભળી ટકોર,
ખોટે રે બારણે સાંકળ ખખડાવ મા
હોય તને જો અમૃતના કોડ.

કિરણાંની વાતમાં મેં જાતને ઢંઢોળી
ત્યાં અંતરની સાંભળી ટકોર,
કાલને તાંતણે જાતને ટટળાવ મા
માણી લે આજની આ પળને અમોલ ...


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

બચપણ

આવ ભેરુ આવ
મારા બચપણને પાછું તું લાવ
દોડતું ને કુદતું ને ભોળું એ બચપણ ખિસ્સે ભરીને તું આવ
વીતેલાં વર્ષોના લાગેલા થાકને ઉતારવાનો એ જ છે પડાવ
મારા બચપણને પાછું લઇ આવ ...

આંબલીની ડાળીએથી કુદકા ને હિંચકા એમાં છપ્પાના સંતાયા દાવ
માવડી બિચારી તો લગીરે ટેવાઇ નહીં જોઇ કોણી ને ઘૂંટણના ઘાવ
બાળેલું રૂ અને વ્હાલસોયો હાથ એ ખોવાયો કિંમતી સરપાવ
મારા બચપણને પાછું લઇ આવ ...

મબલખ કોઇ પાક્ની પરવા નો'તી જ્યાં મળતું એક છબછબ ખાબોચિયું
વીજળીનો વેગ જાણે પગમાં ઊભરતો જેવું તૂટતું'તું પેલું સાતોડિયું*
રમતી ગઈકાલ પર જામેલી ધૂળને મારી તું ફૂંક એક હઠાવ
મારા બચપણને પાછું લઇ આવ ...

રંગીન લખોટીઓ ને કોડીઓ ખખડતી સાંજ પડે વિસરાતા દાવ
મીઠ્ઠા એ ઝઘડા અને ઇટ્ટા-કિટ્ટાનો કોઇ કાયમનો નો'તો ઠરાવ
આંટી અને ઘૂંટીમાં ડુબ્યા આ જીવને આટા અને પાટા સમજાવ
મારા બચપણને પાછું લઇ આવ ...

દોડતું ને કુદતું ને ભોળું એ બચપણ ખિસ્સે ભરીને તું આવ
આવ ભેરુ આવ
મારા બચપણને પાછું તું લાવ ...

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન


*નળિયાના સાત ટુકડાની ઢગલીને બોલથી તોડવાની અને ફરી ગોઠવવાની રમત

કારણ

તારાથી વિખૂટો પડું છું ત્યારે
હું
આંખ બંધ કરું,
તું બંધ આંખે તાદ્રશ થાય
અને, એમ
તારો વિયોગ સહ્ય બને.

મૃત્યુના આગમન સમયે
જો હું આંખ મીંચીશ, તો
બસ,
માત્ર એ એક જ કારણે !

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

તક્દીર

આ જામ તો સદંતર છલકતું રહ્યું છે
નિજાનંદે નિરંતર મલકતું રહ્યું છે
તરસ બેતરસ જેવો ઘૂંટ ભરું ત્યાં
કોઇ એને લગાતાર ભરતું રહ્યું છે ...

ઓ જામ તો સદંતર ખાલી પડ્યું છે
જાણે નિરંતર એ તો ઊંધું પડ્યું છે
ખબર છે મને એ કંઇ ઠલવાયું નથી
ચોતરફ બધું તો કોરું પડ્યું છે ...

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
ર્નોર્થવિલ, મીશીગન

કેમ કરી?

આંજી આંજીને હું આંખડીને આંજું પણ દ્રુષ્ટિને કેમ કરી આંજું?
માંજી માંજીને હું થાળીને માંજું પણ પાણીને કેમ કરી માંજું?

નાચી નાચીને હું ઠેરઠેર નાચું પણ કોઇ હૈયામાં કેમ કરી નાચું?
વાંચી વાંચીને હું બારાખડી વાંચું પણ લાગણીને કેમ કરી વાંચું?
પાણીને કેમ કરી માંજું?

આપી આપીને થોડી જાયદાદ આપું પણ તાંદુલને કેમ કરી આપું?
માપી માપીને મારી મહોલાતો માપું પણ કમાણીને કેમ કરી માપું?
પાણીને કેમ કરી માંજું?

ગાળી ગાળીને હું પાણીને ગાળું પણ જીવતરને કેમ કરી ગાળું?
વાળી વાળીને મારા આંગણને વાળું પણ વાણીને કેમ કરી વાળું?
પાણીને કેમ કરી માંજું?

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

બોન્સાઇ

મને કબીરવડ કહીને લોક ખંધૂં હસે છે ...

સાચે જ
બે મૂઠેરી માટોડીમાંયે
શોધવા મુશ્કેલ પડે એ મૂળિયાં
પાતાળ સુધી પહોંચતાં નથી.
મારી ઝીણકી પત્તીઓની નીચે
કોઇ ગોવાળિયાને વિસામો નથી.
મારી નાનકડી ડાળખીમાં
કોઇ તરવરતી ખિસકોલીને
ટેકવવાનું જોર નથી ...

પણ
નથી હિમ નહીં ઠરવાનું
નથી વરસાદ નહીં ભીંજાવાનું
નથી તડકો નહીં બળવાનું
નથી કરવત નહીં ડરવાનું:

બસ
પ્રીત-પોષણના માહોલમાં
નિજાનંદે મ્હાલવાનું!

અને
કબીરવડને યાદ કરીને, મનમાં સહેજ મલકી લેવાનું ...

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

વિચાર

વિદ્યુતના તાર પર બેસીને
સંવનન કરતાં બે પારેવડાં:

એક જીવે એ જોયું
અને એને વિચાર આવ્યો,
વીજળીનો આંચકો પારેવડાંને લાગશે તો?

બીજી બે આંખોએ એ જોયું,
અને એ જીવે
"ખાધું, પીધું, અને રાજ કર્યું" એ પરમસંતોષની
કલ્પના કરી!

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

અનુભવ

અમરતાના પાઠ શીખવા
ધ્યાન ધર્યું મેં
સાબુના ફીણમાંથી નીપજેલા
પરપોટાનું!

શક્યતાના સ્વાંગને સમજવા
બીડું ઝડપ્યું મેં
પારાને
ચપટીમાં પકડવાનું!

ના કંઇ શીખ્યો,
ના કંઇ સમજ્યો
અને દ્વિધામાં પડ્યો:
મંઝિલ ખોટી કે માર્ગ ખોટો?

ત્યાં
ખભે ટપલી પડી.
પાછો ફરીને જોઉં તો, ઊભો'તો
કોલંબસ ...


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

વરસાદ વરસાદ

વરસાદ આવ્યો, વરસાદ આવ્યો, વરસાદ આવ્યો ...

કાળા ધીબાંગ વાદળ થઇને ને નીતર્યું નીલું આકાશ લઇને વરસાદ આવ્યો
માટી ગાતી મહેક મહેકતી ને ગહેક ગહેકતો મોર નાચ્યો, આહા, વરસાદ આવ્યો ...

ચમક ચમકતી વિજળી સંગે ધબક ધબકતી ધરતી જાગી વરસાદ આવ્યો
ઝરણું દોડે ખળખળ ખળખળ લીલ્લમ લીલ્લું તરણું પોંખે, આહા, વરસાદ આવ્યો ...

પાંચ વરસને છબછબતો ને સોળ વરસને લથબથતો આ વરસાદ આવ્યો
ટપક ટપક નેવેથી ઝૂરતો ને છલક છલક આલિંગન દેતો, આહા, વરસાદ આવ્યો ...

રેલમછેલમ નદિયું રેલે ને તડકે વરસી રંગબેરંગી ધનુષ રંગે વરસાદ આવ્યો
ઘેબરિયો પરસાદ ખાવા ને તળપદિયો તલસાટ ગાવા, આહા, વરસાદ આવ્યો ...

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ્, મીશીગન