લકીરો

આદિકાળથી
તું
લકીરો કોતરતો રહ્યો છે.
એની કોઈ પૂર્વયોજના ખરી?
કે પછી
સ્હવાર પડે અને કામ પર ચઢવું તે ચઢવું?

વચ્ચે વચ્ચે
આરામ કરે ખરો?
ક્યારેક તો ખાલી થતી જ હશે ને
તારી મહેરબાનીની ગઠરી?
એક ગઠરી ખાલી થાય ને
બીજી ખૂલે એ દરમિયાન શું?
તું એકાદું ઝોકું ખાઈ લે?
કે પછી
એ વચગાળાની લકીરો કોઈ કમનસીબની હથેલીએ?

મારે
જોવું છે તારું ટાંકણું.
જોવી છે તારી હથોડી.
સમજવો છે એ રેખાઓનો ઉદ્ભવ ...


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

હાઈકુ (૪) ઃ બાંકડો

બાંકડો પીએ
જીવનનિચોડનો
અર્ક મીઠ્ઠો.
---
બાંકડો ઊભો
શેરીનાકે ઝાંખપ
અવગણતો!
---
બાંકડામેળો
ચકડોળો ફરતી
ગઈકાલમાં.
---
ગરબે ઘૂમે
બાંકડો, લાકડીને
દઈ ફંગોળી.
---
બાંકડો બેઠો
વાગોળે છે ઠૂમકો
વૈજયંતિનો.
---

--ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

લઘુ કાવ્યો (૫)

મોર એની શય્યામાંથી ઊઠે
મોરપીંછના પુરા શણગાર સાથે
ટહુકાના રણકાર સાથે ...

મોગરો એની નીંદરમાંથી જાગે
પુરી તાજગીથી
અને સુગંધથી તરબતર ...

મોર અને મોગરો એવા પાઠ શીખવી શકે?
માનવી એ પાઠ શીખી શકે ?
-----

ટહેલતો ગયો હું તો ચમનમાં
જોવાને
ફોરંતાં અને ફોરમતાં ફૂલોને.

દંગ થઈ ગયો હું તો
જોઈને
ડાળીએ ડાળીએ તારા જ ચ્હેરા ...
-----

ઝળહળતા તડકાને
કેમેરામાં કાયમી ઝડપવા માટે
એને જીવંત કરવા માટે
અરે, સાચે જ એને બોલતો કરવા માટે
અનિવાર્ય થઈ પડે છે
નિર્જીવ
અને કાળોધબ્બ
છાંયો ...
-----


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન.

એકાંત

આંખ ખુલ્લી છે
પણ, મીંચાયેલી છે ...

ટોળું ઊભરાય છે
પણ, મને કોઈ દેખાતું નથી ...

ઘોંઘાટ ઘેરી વળ્યો છે
પણ, સંભળાય છે માત્ર અંતરનો અવાજ ...

એકાંત, આભાર તારો
તેં જે ખજાનો ધર્યો.
બસ, હું ઉજવું છું એ વૈભવ ...

બિચારો એ
જે ટોળે ઘેરાતો રહ્યો, અટવાતો રહ્યો.


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

તારું સ્મિત

તપ્ત સુક્કી માટીને પણ સાંગોપાંગે ભીંજવી દે
એવું તારું સ્મિત
મન મુકીને વરસી એને મ્હેક મ્હેકાવી રિઝવી દે
એવું તારું સ્મિત.

કાળા ભમ્મર વાદળિયાંને બેફામ ગગડતું રોકી દે
એવું તારું સ્મિત
ડાળ ઉપરથી સાવ સુક્કુંયે પાન ખરંતું અટકાવી દે
એવું તારું સ્મિત.

ટપકટપકતાં નેવાં પણ એ દુરદુરથી સૂકવી દે
એવું તારું સ્મિત
હિમ થીજેલા હૈયાને બસ પળભરમાં ઓગાળી દે
એવું તારું સ્મિત.


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

લઘુ કાવ્યો (૪)

આજે રજતજયંતિ
કાલે સુવર્ણ, પછી અમૃત.
એમ, માપણી બધી વર્ષોમા જ.
દુનિયાની એ છે બહુ જુની ટેવ.
મારી માપપટ્ટી તો બહુ નાની,
માત્ર ક્ષણો જ છે એમાંઃ
રજતક્ષણ
સુવર્ણક્ષણ,
અમૃતક્ષણ ...

-----

પાળિયા રોજ રોજ ઠોકાય છે
સૂરજની છડી પણ રોજ રોજ પુકારાય છે.

પારણાં પણ રોજરોજ બંધાય છેઃ
પાળિયા રોજ રોજ ઠોકાય છે એટલે નહીં,
સૂરજ રોજ રોજ ઊગે છે એટલે ...

-----

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન.

બ્રેઈન ટયુમર**

આ તો બ્રેઈન ટયુમર છે.
એની પાસે અમીદ્રૃષ્ટિની અપેક્ષા ના રાખશો.
એને આંખ જ નથી,
તો અમીદ્રૃષ્ટિ ક્યાંથી નીતરે?
એને કાન પણ નથી.
કોઈનીયે કાકલૂદી એ નહી સાંભળે.
જો કે, હાથ નથી તોયે
એના શિકારદર્દી પર
એ ખંજર હુલાવતું જ રહે છે.
સતત.

દયાળુ ઈશ્વરનું સર્જન આટલું નિર્દય?

ઈશ્વર,
તેં માંડેલી આ શતરંજની બાજીમાં
વજીરનું સ્થાન, જાણે, તેં બ્રેઈન ટયુમરને આપી દીધું.
અને ઉપરથી એને ચોર્યાશી લાખ અવતાર પણ?
લાગે છે, તું ગોથું ખાઈ બેઠો.
સાવ માનવસહજ.
પણ એવી ભૂલ થાય
તો, એનું માનવસહજ પ્રાયશ્ચિત પણ કરી શકાય.

શતરંજની બાજીમાં, જોયું છે, ક્યારેક
પ્યાદાં પણ જીતી જાય છે.
શક્ય છે
પ્યાદાં એમની વ્યુહરચનાને વધુ તીક્ષ્ણ બનાવે,
એમના નખને ન્હોર બનાવી દે.
એમના એવા સંભવિત વિજયની ઘડીએ
ગેરસમજ ના કરતો પ્રભુ કે
પ્યાદાં
તારી શક્તિનો પડકાર કરી રહ્યાં છે,
તારી શક્તિનો ઉપહાસ કરી રહ્યાં છે.
એને ગણજે તારી જ સર્જેલી માનવશક્તિનો વિજય.

તો, પરવરદિગાર, આવ
પ્યાદાંને તારા દોરીસંચારનો લાભ આપ.
સુત્રધાર થઈ જા એમના શત્રુના નિકંદન માટે,
એ બ્રેઈન ટયુમરના સદંતર િવનાશ માટે.

અને આવ અમને મળવા.

આપણે મળીશું પ્યાદાંના વિજયક્ષેત્રમાં,
બ્રેઈન ટયુમરની સ્મશાનભૂમિમાં.

તારી રાહ જોતું બેઠું હશે સમગ્ર માનવજગત.
અધીરું થઈને.
કુંભમેળામાં ઊભરાતી માનવમેદનીને પણ ઝાંખી પાડી દે
એવો જનસમુદાય ઊમટ્યો હશે.

બ્રેઈન ટયુમરની ચીરવિદાય માટે.

અને, સાચું કહું?
રડીખડી એકાદી આંખ પણ ભીની નહીં હોય ...


**(બ્રેઈન ટયુમરના ભોગ બનેલા એક પરમ મિત્રની સ્મૃિતમાં ...)


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન.

કાયાપલટ

ઘૂંટણિયા તાણતું પારણું
ધીમે ધીમે
એના સીમિત ખંડની ચાર િદવાલોમાંથી
બહાર નીકળ્યું.
વળાંકે વળાંકે ભટકાયું,
આમતેમ જરા ઠોકાયું,
અનુભવે ઘડાયું,
અને
એક િદવસ,
જાણે જોતજોતામાં,
એની કાયાપલટ થઈ ગઈ.
લોકોએ એનું નામ પણ બદલી નાંખ્યું.

એનું નવું નામઃ બાંકડો.

પેલા સીમિત ખંડની ચાર િદવાલો છોડીને
હવે બાગની મોકળાશ એ માણે છે,
ઝાડ નીચે બેસી ભૂતકાળની મીઠાશને વાગોળે છે,
ખુશનસીબને થાબડે છેઃ
માટીની સોડમ, કોકરવરણો તડકો, ખુશનુમા ઠંડક,
કોયલનો ટહૂકો, નવી કૂંપળો, હરિયાળી, ફૂલફળાદિ ...
મુશળધાર મહેરબાની ...


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

ઉધામા

રેતીને
જો
આસાનીથી ઓગાળી શકાય
તો, સહરાનું રણ
એટલાન્ટિક સમુદ્રની હરિફાઈ કરી શકે
અને, કદાચ જીતી પણ જાય!

પાણીની
જો
ઢગલી કરી શકાય
તો, એટલાન્ટિક સમુદ્ર
હિમાલયની હરિફાઈ કરી શકે
અને, એ પણ કદાચ જીતી જાય!

પણ, સબુર!
અશક્ય પાછળની
એ આંધળી દોટ પછી પામવાનું શું?
એક ડહોળો દરિયો, અને
એક પાણીપોચો પર્વત?


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન..

સૈનિકકુટુંબ (૧)**

સૈનિકસંતાન

તું જાય છે
અને
મારા વાળમાં
તારી આંગળીની ધ્રુજારી મુકતો જાય છે.
પણ, ચિંતા ના કરીશઃ
તું પાછો ફરે એની રાહ જોતો
હું
મારા બાળપણને તારે માટે સાચવી રાખીશ
મારી રમતોને પણ અભરાઈ ઉપર ચઢાવી દઈશ
અને
તારી રાહ જોતો
માથે ઊડતા દરેક િવમાનને
ટગરટગર જોયા કરીશ,
રોજ રોજ ...

** યુદ્ધમાં જતા સૈનિકને જોઈને સ્ફુરેલી રચના

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન