લઘુ કાવ્યોઃ (૭)

ફોરમને
મેં તારા અંતરનું બારણું ઠોકતાં
અને
વિનવણી કરતા સાંભળી છેઃ
માદરે વતનની ધૂળ માથે ચડાવવા
મને અંદર આવવા દો ...

---

તારા અસ્તિત્વના પડઘા પાડતો
આ
રાતરાણીનો છોડઃ
ભલે ને
દિવસ દરમિયાન એ સૂઈ જતો હોય.
પણ
એ સુગંધી પડઘાને સૂવા નથી દેતો ...

---


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

ઈગ્વાસુ ધોધ

ઈગ્વાસુ ધોધ એ કુદરતની બેનમૂન કરામત અને પ્રચંડ શક્તિનો માત્ર એક નમૂનો. પણ, એના સાન્નિધ્યમાં ગાળેલો સમય ચીરસ્મૃિતમાંથી ક્યારેય ભુંસાવાનો નહીં. એવો એનો પ્રભાવ. એનો અમાપ વિસ્તાર, પાણીનું એ અક્ષયપાત્ર, અને એના ઠલવાયે રહેતા પાણીના પ્રવાહનો જોશ માનવી કેટલો વામણો છે એની એક અનુપમ પ્રતીતિ હર પળે કરાવતા રહે છે. પણ, વામણાપણાની એ અનુભૂતિમાં મને કંઈ નાનમ ના લાગી. બલકે, કુદરતની એ કરામત અને પ્રચંડ શક્તિ માટે અનેરા માનનો આવિષ્કાર થયો. અને એ વૈભવ અને શક્તિ મ્હાલવા મળ્યા એ ખુશનસીબી માટે ધન્યતાની લાગણી થઈ.

અને એ મહાકાય ધોધને ક્યારેક ધુંધળો બનાવી દે અને ક્યારેક સદંતર ઢાંકી દે એવું ધુમ્મસ પણ એ જ કુદરતની બીજી કરામત. ધુમ્મસ અને ધોધ. જાણે ડેવીડ અને ગોલાયથ. ધસમસતો ધોધ. મખમલી ચાદર જેવું ધુમ્મસ. કોઈ સામનો કરવા કોઈ જાય તો એના ભૂક્કેભૂક્કા કરી નાંખે એવી એ ધોધની તાકાત. અને જેની નજાકતને છંછેડવાની સ્હેજે હિંમત ના થાય એવી એ ધુમ્મસની મુલાયમતા. બે વચ્ચે જાણે ગજગ્રાહ જામ્યો. જો કે હકીકતમાં એ દ્વંદ્વયુદ્ધ નો'તું. એ તાકાતવંત ધોધ તો જાણે સાવ પરવશ હતો. પેલી મુલાયમ ચાદર પોતાની મનસુબી મુજબ પથરાઈ જાય. ધોધને સાંગોપાંગ ઢાંકી દે. સાવ અદ્રશ્યમાન કરી નાંખે. માત્ર એની ગર્જના સિવાયનું ધોધનું સમગ્ર અસ્તિત્વ જાણે અલોપ! અને એવા ધોધની તાકાતની બે-પાંચ મિનીટ પુરતી જાણે દયા ખાતી હોય એમ એ ચાદર, ઓચિંતાની, આપોઆપ સમેટાઈ જાય. એકપક્ષી ઢાંકપિછોડીની રમત જાણે. એ ચાદરથી વિરાટકાય ઈગ્વાસુ ઢંકાઈ ગયેલો હોય તોયે એના ઘૂઘવાટનો રુઆબ એવો જ સંભળાય. અને એ ચાદર જ્યારે સમેટાઈ જાય ત્યારે એક નવોઢાનો ઘૂંઘટ જાણે ખુલ્યો. ધોધનું સૌંદર્ય એટલું જ અકબંધ.


એને ફરી ઊજવવાનું, એ મુલાયમ ચાદર ફરીથી પથરાઈ જાય ત્યાં સુધી!


ધોધ અને ધુમ્મસ, જોશ અને મુલાયમતા ... સ્મૃિતપટમાં કાયમ અંકાઈ રહેવાને સર્જાએલી ઈગ્યવાસુની મુલાકાત એક-બે સબક પણ કાયમ માટે કંડારી ગઈ છેઃ મુલાયમતા પ્રાબલ્યને હરાવી શકે છે, મુલાયમતા જોશને લાચાર બનાવી દે છે. પણ, મુલાયમતાને એ લાચારી કાયમી બની રહે એની જીદ નથી હોતી. સહઅસ્તિત્વની આવશ્યકતા એને પણ હશે? ...

સુખ

આકાશ નીલું ના ડાઘ ક્યાંયે
સૂરજ પણ કેવો ઉદાર આજે
વાગોળીશ તડકો થઈ કામધેનુ
ભલેને કાલે વરસાદ આવે ...

આ કિલકિલાટ કેવો આ સુર કેવો
જામી છે કેવી જુગલબંધી આજે
પડઘા બધા આ સંઘર્યા કરું છું
પછી ભીંતે ભલેને ભેંકાર આવે ...

તરબતર હવા છે રંગે સુગંધે
ગુલમ્હોર નાચે ને બાગ ગાજે
મસ્તીની ભરતી ઊછળતો રહું છું
ભલે ઓટ લઈને સ્હવાર આવે ...

લાવ્યો હતો શું શું લઈ જવાનો
પામ્યો છું અઢળક ખુદાની મહેરથી
ખુલ્લી કરી દઉં આ વૈભવની ગઠરી
ભલેને કાલે દુકાળ આવે ...


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

લઘુકાવ્યો (૬)

હરિફાઈ

મહાભિનિષ્ક્રમણ માટે
શ્વાસ ભલેને
ટટમટ તૈયાર થઈને બેઠા હોય.
પણ
ઠઠારો કરીને બેઠેલી જીજીવિષાની
હરિફાઈ એમને કરવાની છે.
અને
ઇતિહાસ જીજીવિષાની પડખે છે ...

-----

જાકારો

હાંફળીફાંફળી
પાનખર
પાછી વળી ગઈ મારા પહેલે પગથિયેથી જઃ
વધામણી માટે ના પામી એ
કંકુ
ચોખા
નારિયેળ
કે ફૂલ ...

-----


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

લકીરો

આદિકાળથી
તું
લકીરો કોતરતો રહ્યો છે.
એની કોઈ પૂર્વયોજના ખરી?
કે પછી
સ્હવાર પડે અને કામ પર ચઢવું તે ચઢવું?

વચ્ચે વચ્ચે
આરામ કરે ખરો?
ક્યારેક તો ખાલી થતી જ હશે ને
તારી મહેરબાનીની ગઠરી?
એક ગઠરી ખાલી થાય ને
બીજી ખૂલે એ દરમિયાન શું?
તું એકાદું ઝોકું ખાઈ લે?
કે પછી
એ વચગાળાની લકીરો કોઈ કમનસીબની હથેલીએ?

મારે
જોવું છે તારું ટાંકણું.
જોવી છે તારી હથોડી.
સમજવો છે એ રેખાઓનો ઉદ્ભવ ...


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

હાઈકુ (૪) ઃ બાંકડો

બાંકડો પીએ
જીવનનિચોડનો
અર્ક મીઠ્ઠો.
---
બાંકડો ઊભો
શેરીનાકે ઝાંખપ
અવગણતો!
---
બાંકડામેળો
ચકડોળો ફરતી
ગઈકાલમાં.
---
ગરબે ઘૂમે
બાંકડો, લાકડીને
દઈ ફંગોળી.
---
બાંકડો બેઠો
વાગોળે છે ઠૂમકો
વૈજયંતિનો.
---

--ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

લઘુ કાવ્યો (૫)

મોર એની શય્યામાંથી ઊઠે
મોરપીંછના પુરા શણગાર સાથે
ટહુકાના રણકાર સાથે ...

મોગરો એની નીંદરમાંથી જાગે
પુરી તાજગીથી
અને સુગંધથી તરબતર ...

મોર અને મોગરો એવા પાઠ શીખવી શકે?
માનવી એ પાઠ શીખી શકે ?
-----

ટહેલતો ગયો હું તો ચમનમાં
જોવાને
ફોરંતાં અને ફોરમતાં ફૂલોને.

દંગ થઈ ગયો હું તો
જોઈને
ડાળીએ ડાળીએ તારા જ ચ્હેરા ...
-----

ઝળહળતા તડકાને
કેમેરામાં કાયમી ઝડપવા માટે
એને જીવંત કરવા માટે
અરે, સાચે જ એને બોલતો કરવા માટે
અનિવાર્ય થઈ પડે છે
નિર્જીવ
અને કાળોધબ્બ
છાંયો ...
-----


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન.

એકાંત

આંખ ખુલ્લી છે
પણ, મીંચાયેલી છે ...

ટોળું ઊભરાય છે
પણ, મને કોઈ દેખાતું નથી ...

ઘોંઘાટ ઘેરી વળ્યો છે
પણ, સંભળાય છે માત્ર અંતરનો અવાજ ...

એકાંત, આભાર તારો
તેં જે ખજાનો ધર્યો.
બસ, હું ઉજવું છું એ વૈભવ ...

બિચારો એ
જે ટોળે ઘેરાતો રહ્યો, અટવાતો રહ્યો.


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

તારું સ્મિત

તપ્ત સુક્કી માટીને પણ સાંગોપાંગે ભીંજવી દે
એવું તારું સ્મિત
મન મુકીને વરસી એને મ્હેક મ્હેકાવી રિઝવી દે
એવું તારું સ્મિત.

કાળા ભમ્મર વાદળિયાંને બેફામ ગગડતું રોકી દે
એવું તારું સ્મિત
ડાળ ઉપરથી સાવ સુક્કુંયે પાન ખરંતું અટકાવી દે
એવું તારું સ્મિત.

ટપકટપકતાં નેવાં પણ એ દુરદુરથી સૂકવી દે
એવું તારું સ્મિત
હિમ થીજેલા હૈયાને બસ પળભરમાં ઓગાળી દે
એવું તારું સ્મિત.


-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન

લઘુ કાવ્યો (૪)

આજે રજતજયંતિ
કાલે સુવર્ણ, પછી અમૃત.
એમ, માપણી બધી વર્ષોમા જ.
દુનિયાની એ છે બહુ જુની ટેવ.
મારી માપપટ્ટી તો બહુ નાની,
માત્ર ક્ષણો જ છે એમાંઃ
રજતક્ષણ
સુવર્ણક્ષણ,
અમૃતક્ષણ ...

-----

પાળિયા રોજ રોજ ઠોકાય છે
સૂરજની છડી પણ રોજ રોજ પુકારાય છે.

પારણાં પણ રોજરોજ બંધાય છેઃ
પાળિયા રોજ રોજ ઠોકાય છે એટલે નહીં,
સૂરજ રોજ રોજ ઊગે છે એટલે ...

-----

-- ચંદ્રેશ ઠાકોર
નોર્થવિલ, મીશીગન.